ABD’ye jestin faturası ağır oldu: Türkiye iki ayda kaybetti

2018 yılında ABD’nin korumacı ticaret politikalarına karşılık olarak yürürlüğe sokulan ve yüzde 10 ile yüzde 70 arasında değişen ek gümrük vergileri, 22 Eylül 2025’te sürpriz bir kararla kaldırıldı. Düzenlemenin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı Beyaz Saray görüşmesinden sadece üç gün önce Resmi Gazete’de yayımlanması, kararın ekonomik gerekçelerden çok diplomatik mesaj amacı taşıdığı yönünde eleştirilere yol açtı.

TÜİK VERİLERİ TABLOYU ORTAYA KOYDU

Vergilerin kaldırılmasını takip eden iki ayda, Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı dış ticaret verileri endişe verici bir tabloyu gözler önüne serdi. 2025 yılı ekim-kasım döneminde ABD’den yapılan ithalat, bir önceki yılın aynı dönemine göre 724,5 milyon dolar artarken, Türkiye’nin ABD’ye ihracatı 286,2 milyon dolar azaldı. Böylece ithalat yüzde 27,9 yükselirken, ihracatta yaklaşık yüzde 10’luk bir düşüş yaşandı.

İTHALAT 1,8 MİLYAR DOLARA DAYANDI

Son üç yılın ekim aylarında ortalama 1,2 milyar dolar seviyesinde seyreden ABD ithalatı, Ekim 2025’te yaklaşık 550 milyon dolarlık artışla 1,8 milyar dolara çıktı. Kasım ayında da artış eğilimi devam etti ve sadece bir ayda 1,5 milyar dolarlık ithalat yapıldı. Ek vergilerin kalkmasıyla birlikte özellikle pirinç, sert kabuklu meyveler, alkollü içecekler, tütün, taşkömürü ve otomobil gibi kalemlerde ithalatın hızla yükseldiği görülüyor.

YERLİ ÜRETİCİ VE İHRACATÇI ZORLANIYOR

Yüksek kur, enflasyon ve faiz sarmalında ayakta kalmaya çalışan Türk üreticisi için bu tablo ciddi bir risk anlamına geliyor. Ek vergilerin kaldırılmasıyla ABD ürünleri iç pazarda daha ucuz hale gelirken, yerli çiftçi ve sanayici rekabet gücünü kaybetmeye başladı. Uzmanlar, bu gidişatın sürmesi halinde hem tarımda hem de sanayide üretimden çekilmelerin hızlanabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD ÇİFTÇİSİ KAZANDI, TÜRKİYE KAYBETTİ

Karardan sadece üç gün sonra gerçekleşen Erdoğan–Trump görüşmesinde ABD Başkanı’nın, gümrük tarifelerinden elde edilen gelirle Amerikalı çiftçilere 12 milyar dolarlık destek paketi hazırladıklarını açıklaması ise dikkat çekici bir ironi yarattı. Türkiye, kendi üreticisini koruyacak vergilerden vazgeçerken ABD’nin bu gelirleri doğrudan çiftçisine aktarması, düzenlemenin kimin lehine çalıştığını açık biçimde ortaya koydu.