7552 Sayılı İklim Kanunu Resmî Gazete'de Yayımlandı

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilen 7552 sayılı İklim Kanunu, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanun, sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum faaliyetleri gibi kararları kapsıyor.

İklim değişikliğiyle mücadelede, Türkiye'nin ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler ilkesi dikkate alınacak. Eşitlik, iklim adaleti, ihtiyatlılık, katılım, entegrasyon, sürdürülebilirlik, şeffaflık, adil geçiş ve ilerleme yaklaşımları esas alınacak. Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, bu Kanun doğrultusunda kamu yararı gözetilerek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere süresinde uymak ve bunları uygulamakla yükümlü olacaklar.

Sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerine ilişkin ilerlemeler yıllık bazda Başkanlıkça izlenecek. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Başkanlık; kanunun uygulanmasına yönelik gerekli gördüğü bilgi, belge ve veriyi; kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye yetkili olacak.

SERA GAZI EMISYONLARININ AZALTIM FAALIYETLERI

Kanun, sera gazı emisyonlarının ulusal katkı beyanı, net sıfır emisyon hedefi ve Başkanlık tarafından yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları doğrultusunda azaltılmasını öngörüyor. İlgili kamu kurum ve kuruluşları, orta ve uzun dönemli hedeflerini içeren planlama araçlarını bu çerçevede uyarlamak, hazırlamak, uygulamak, izlemek ve güncellemekle yükümlü olacak.

Kurum ve kuruluşlar; net sıfır emisyon hedefi ve döngüsel ekonomi yaklaşımı ile uyumlu şekilde, enerji, su ve ham madde verimliliği, kirliliğin kaynağında önlenmesi, yenilenebilir enerji kullanımının artırılması, ürünlerin ve işletmelerin karbon ayak izinin azaltılması, alternatif temiz veya düşük karbonlu yakıtların kullanımı, elektrifikasyonun yaygınlaştırılması, temiz teknolojilerin geliştirilmesi gibi azaltım önlemlerinin adil geçiş gereklilikleri gözetilerek uygulanması ile sıfır atık sisteminin kurulması, uygulanması ve izlenmesini takip edecekler.

İKLIM DEĞIŞIKLIĞINE UYUM FAALIYETLERI

Kanun, ulusal katkı beyanı, net sıfır emisyon hedefi ve Başkanlık tarafından yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları doğrultusunda, iklim değişikliği ile ilişkili mevcut veya olası kayıp ve zararları önlemeye, riskleri en aza indirmeye veya fırsatlardan yararlanmaya yönelik uyum faaliyetleri gerçekleştirilmesini zorunlu kılıyor. İlgili kurum ve kuruluşlar, ulusal ve yerel ölçekte iklim değişikliğine uyumla ilgili planlama araçları ile etkilenebilirlik ve risk analizlerini hazırlamak, hazırlatmak, yatırım ve planlama faaliyetlerinde göz önünde bulundurmak ve bunları uygulamakla yükümlü olacak.

İklim değişikliğinin etkilerine karşı su kaynaklarının etkin yönetimi sağlanacak. İklim değişikliğine bağlı afetlerin neden olduğu kayıp ve zararların azaltılması amacıyla risk değerlendirme, izleme, bilgilendirme ve erken uyarı sistemleri bütünleşik afet yönetimi esas alınarak geliştirilecek.

İL İKLIM DEĞIŞIKLIĞI KOORDINASYON KURULU KURULACAK

Kanuna göre, iklim değişikliği strateji ve eylem planları; Başkanlık koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşların iş birliği ile dönemsel olarak ulusal ölçekte hazırlanacak, uygulanacak ve güncellenecek. Her ilde, ilin şartlarına uygun strateji, eylem ve uygulama alanlarını belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak üzere vali başkanlığında İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulacak. Kurulun sekretaryasını Bakanlık taşra teşkilatı yürütecek. Yerel iklim değişikliği eylem planları ise büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi tarafından birlikte hazırlanacak veya hazırlatılacak.

EMISYON TICARET SISTEMININ (ETS) KURULMASI

Resmî Gazete'de yayımlanan kanun ile birlikte, Başkanlık tarafından Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak, ulusal tahsisat planlaması hazırlanacak ve tahsisatların dağıtımı yapılacak. Bu kapsamda esneklik mekanizmaları ile piyasa istikrar mekanizmaları da geliştirilebilecek. Piyasa işletmecisi ETS piyasasını işletecek. ETS kapsamında doğrudan sera gazı emisyonlarına neden olan faaliyetleri yürüten işletmelerin, bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi için Başkanlıktan sera gazı emisyon izni alması zorunlu olacak. İşletmelerin yıllık sera gazı emisyon değerine karşılık gelecek şekilde yıllık tahsisat tesliminde bulunması zorunlu olacak.

GELIRLERIN KULLANIMI VE CEZAI HÜKÜMLER

Kanunda belirlenen amaçlarda kullanılmak üzere sera gazı emisyon izni alınması kapsamında elde edilecek gelirler, ETS kapsamındaki tahsisat satış gelirleri, piyasa istikrar mekanizması kaynaklı işlemlerden elde edilen gelirler, piyasa işletmecisinin ETS piyasasından elde ettiği gelirlerin %50'si, uluslararası karbon piyasalarında yetki verilen karbon kredileri için alınan katkı payları ve bu Kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarının %50'si özel gelir olarak kaydedilecek ve Başkanlık bütçesinde özel ödenek olarak kullanılacak. Başkanlık, döner sermaye işletmesi kurmaya yetkili olacak ve bu gelirler, yeşil dönüşüm ve iklim değişikliğiyle mücadele amacı dışında kullanılamayacak. Gelirlerin %10'a kadarı adil geçiş uygulamaları için kullanılabilecek.

Cezai hükümler kapsamında, sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin yasaklara veya sınırlamalara aykırı hareket edenlere, özellikle doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu süresi içerisinde sunmayanlara 500 bin Türk lirasından 5 milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verilecek. Ozon tabakasını incelten maddelere ve florlu sera gazlarına ilişkin ihlallerde de 2 milyon 500 bin Türk lirası ile 250 bin Türk lirası arasında değişen idari para cezaları öngörülüyor. Ayrıca Hidroflorokarbon (HFC) Kontrol Belgesi verilmemesi ve kota kesintileri gibi yaptırımlar da uygulanacak.