500 Dev Şirketten 152’si Zararda: Sanayide Alarm Zilleri Çalıyor

Türkiye’nin üretim motoru olan sanayi sektörü, 2024 yılında yüksek faiz, kur baskısı ve maliyet artışları ile boğuştu. İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) açıkladığı "Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2024 Araştırması", sektördeki kırılganlığı tüm yönleriyle ortaya koydu.

Araştırmaya göre İSO 500 listesindeki 152 kuruluş yılı zarar açıklayarak kapattı. Bu rakam, son 10 yılın en yüksek seviyesine işaret ederken, şirket kârlılık oranları yüzde 8.6’dan yüzde 2.6’ya kadar düştü.

TÜPRAŞ ZİRVEDE, AMA KÂRLILIK KAN KAYBETTİ

Üretimden satışlarda ilk sırayı 651.6 milyar TL ile TÜPRAŞ, ikinci sırayı Ford Otomotiv, üçüncü sırayı ise Star Rafineri aldı. Ancak listede ilk 10’da yer alan şirketlerin çoğu kârlılıkta geriledi. İlk 10’a bu yıl İskenderun Demir Çelik ve Hyundai Motor Türkiye de girdi.

TOPLAM BORÇ 5.8 TRİLYON TL’Yİ AŞTI

Sanayi devlerinin aktif büyüklüğü yüzde 37.7 artarak 12.1 trilyon TL’ye çıkarken, toplam borçlar yüzde 45.1 oranında artarak 5.8 trilyon TL’yi aştı. Aynı dönemde özkaynaklar yüzde 31.6 yükselerek 6.3 trilyon TL oldu. Bu tablo, sanayi kuruluşlarının kendi kaynaklarıyla değil borçla büyüdüğünü gözler önüne serdi.

GERÇEK SATIŞLAR GERİLEDİ, KÂRLAR ERİDİ

Nominal bazda üretimden satışlar yüzde 36.3 artarak 8.7 trilyon TL’ye çıktı. Ancak yüzde 41.1’lik üretici fiyat artışı dikkate alındığında, reel anlamda üretimden satışlar yüzde 3.4 oranında geriledi. Bu düşüş, son üç yıldır kesintisiz devam ediyor.

KÂRLAR FİNANSMANA GİTTİ

2024’te sanayi şirketlerinin etkinlik kârı yüzde 31.6 düşüşle 640.8 milyar TL’ye indi. Ancak bu kârın yaklaşık yüzde 96.6’sı finansman giderlerine gitti. Yani firmalar ürettikleri kârı neredeyse tamamen bankalara faiz olarak ödemek zorunda kaldı. 2024’te dev şirketler 35.2 milyar TL net kambiyo zararı yazdı.

İSO BAŞKANI: "SANAYİ ÜZERİNE DÜŞENİ YAPTI, ARTIK YÜK TAŞIMASIN"

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, mevcut ekonomik sistemde sanayi sektörünün adeta cezalandırıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Kendimizden kaynaklanmayan bir enflasyonun bedeli bize yüksek faiz olarak dönüyor. Sanayi üzerine düşeni yaptı, ama artık başkalarının hatalarının faturasını da biz ödememeliyiz."

DEVREDEN KDV YÜKÜ: 85 MİLYAR TL

Sanayinin bir başka yükü ise devreden KDV sorunu oldu. 2022’de 48.9 milyar TL olan bu yük, 2023’te 66.7 milyar TL’ye, 2024’te ise 85 milyar TL’ye dayandı. Bahçıvan, bu durumu "Sanayi devleti sıfır faizle fonluyor" sözleriyle eleştirdi.