5.200 Yıllık Anıt... 'Stonehenge, Flagstones'tan Etkilenmiş Olabilir mi?'

Exeter Üniversitesi’nden arkeolog Susan Greaney, Flagstones yapısının hem önceki dönemin geçitli yapılarıyla, hem de daha sonra ortaya çıkan henge tipi anıtlarla benzerlik gösterdiğini belirterek, bu yapının mimari geçişin ortasında yer aldığını ifade etti.

Flagstones’un kalıntıları ilk kez 1890'larda, yazar Thomas Hardy’nin Dorchester’daki evinin bahçesinde yapılan kazılar sırasında fark edildi. Ancak yapının gerçek boyutu, 1980'lerdeki bir yol yapımı sırasında açılan çukurlar ve taşlarla netleşti. Yaklaşık 100 metre çapındaki taş çemberinin yarısı hâlâ çevre yolunun altına gömülü durumda.

Yeni yapılan tarihlendirme çalışmaları, 1986–87 yıllarında toplanan kemikler, yanmış kalıntılar ve diğer buluntulara dayanarak, çukurların kazılarının MÖ 3650 civarında başladığını, çemberin tamamlanmasının ise MÖ 3200 civarına tarihlendirildiğini ortaya koydu. Bu yapı, sadece yapıldığı dönemde değil, ortalama bin yıl boyunca farklı gömüler için kullanılmış.

Bazı çukurların duvarlarının kazındığı ve küçük yaşta gömüler içerdiği gözlemlendi. Arkeologlar, bu yapının cenaze işlevi taşıdığını, ancak az eşya bulunması nedeniyle törensel bir işlevi de olabileceğini düşünüyor.

Flagstones’un mimarisi ve işlevi, Neolitik dönemde Britanya’daki dikdörtgen ve çizgisel yapıdan dairesel yapıya geçişin bir örneği olarak değerlendiriliyor. Bu, sadece mimari değil, dönemin kültürel ve manevi yaşamı hakkında da önemli bilgiler sunuyor.

Arkeologlar daha önce Flagstones’un, Stonehenge’in ilk yapım aşamasına yakın olduğunu düşünüyordu. Ancak yeni tarihlendirme, Stonehenge’in Flagstones’tan etkilenmiş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Susan Greaney, "Stonehenge bir kopya olabilir mi? Yoksa Stonehenge’in tarihini yeniden mi düşünmeliyiz?" diye soruyor.

Kesin olan bir şey, bu bulguların, Neolitik Britanya’da ölüm, ritüel ve anıt yapımı konusunda düşündüğümüzden çok daha derin ve karmaşık bir manevi yaşamın izlerini taşıdığı. Bu araştırma, Antiquity dergisinde yayımlandı.