4,3 milyon dolarlık Mars meteorunun sırrı

Nijer hükümeti, 2023 yılında ülkenin Agadez bölgesinde keşfedilen ve "NWA 16788" adı verilen nadir Mars meteorunun satışına ilişkin soruşturma başlattı. 24,7 kilogram ağırlığındaki bu göktaşı, şimdiye kadar Dünya’da bulunan en büyük Mars kökenli örnek olarak bilim dünyasına geçti. Geçtiğimiz ay New York’ta düzenlenen Sotheby’s müzayedesinde 4,3 milyon dolara satılan meteorun ihracatının yasal olup olmadığı konusunda "ciddi şüpheler" dile getirildi.

KEŞİFTEN MÜZAYEDE SALONUNA

İtalyan akademik kaynaklara göre, göktaşı 16 Kasım 2023’te bir "meteor avcısı" tarafından Agadez’de bulundu. Yerel halktan uluslararası bir satıcıya geçen nadir parça, İtalya’nın Arezzo kentindeki özel bir galeriye ulaştı. Bilimsel incelemeler ve kısa süreli sergilemenin ardından NWA 16788, New York’ta açık artırmaya çıkarıldı.

ULUSLARARASI HUKUK VE YASAL BOŞLUK

Chicago Üniversitesi’nden Prof. Paul Sereno, Nijer’in kültürel ve doğal mirasının korunması için yıllardır çalışmalar yürüttüğünü hatırlatarak, "Uluslararası hukuk, ister kültürel ister doğal miras olsun, izinsiz çıkarılmasına izin vermez" dedi. Nijer’in 1997 tarihli miras yasası mineral örneklerini koruma altına alsa da meteorları açıkça tanımlamıyor. Bu boşluk, göktaşının nasıl fark edilmeden ülke dışına çıkarıldığı sorusunu gündeme getiriyor.

İADE TALEBİ GÜNDEMDE

Sotheby’s, satış sürecinde tüm uluslararası prosedürlere uyulduğunu savunurken, Nijer yönetiminin hem yasal düzenlemeleri güçlendirmesi hem de meteorun iadesi için diplomatik girişimlerde bulunması bekleniyor. Uzmanlar, bu olayın uzay kökenli nadir buluntuların korunması konusunda küresel bir dönüm noktası olabileceğini vurguluyor.