30 Ay Sonra Kritik Karar: Kuzey Irak-Türkiye Petrol Hattı Yeniden Açıldı

Kuzey Irak'tan Türkiye'ye yapılan petrol sevkiyatı, hukuki anlaşmazlık nedeniyle Mart 2023'ten bu yana kapalı olan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden 30 ay aradan sonra yeniden başladı. Sevkiyatın durması, Türkiye'nin Irak'ın izni olmadan Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nden (KBY) petrol alması nedeniyle Uluslararası Tahkim Mahkemesi'nde tazminata mahkûm edilmesi üzerine gerçekleşmişti.

YENIDEN BAŞLAMA DETAYLARI

Irak Petrol Bakanlığı, Kerkük-Ceyhan boru hattında petrol akışının TSİ 06.00'da başladığını ve şu ana kadar önemli bir teknik aksaklık yaşanmadığını duyurdu. Irak federal hükümeti, KBY ve üretici firmalar arasında varılan geçici anlaşmaya göre, başlangıçta günde 180 ila 190 bin varil petrolün Türkiye'nin Ceyhan limanına ulaşması bekleniyor. Bu miktarın zamanla 230 bin varile çıkarılması hedefleniyor. Hattın, 2023'ün başında günlük 450 bin varil kapasiteyle çalıştığı biliniyor.

BAKANLARIN AÇIKLAMALARI VE HUKUKI DURUM

Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, sevkiyatın yeniden başlamasına dair yaptığı açıklamada, boru hattının 6 Şubat 2023 depremleri nedeniyle geçici olarak kapalı kaldığını belirterek, "Bu sabah saat 07.07 itibariyle petrol akışı yeniden başlamıştır" dedi. Bakan, mahkeme kararına değinmedi.

Irak Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani ise hattın yeniden faaliyete geçmesini "çok mutlu bir an" ve "mutluluk verici bir adım" olarak nitelendirdi.

ANLAŞMAZLIĞIN TEMEL NEDENI

Boru hattının kapatılmasına yol açan anlaşmazlığın temelinde, Bağdat yönetiminin ülkenin ulusal petrol pazarlama şirketi SOMO'nun ihracatta tek yetkili kurum olduğu yönündeki iddiası yatıyor. Bağdat, Ankara'nın 2014-2018 yılları arasında kendi onayı olmadan KBY'den yetkisiz petrol ithal ettiğini ileri sürmüştü.

Bu dava sonucunda Paris merkezli Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Türkiye'yi 1,5 milyar dolar tazminat ödemeye mahkûm etmişti. Türkiye bu kararın iptali için yasal girişimlerini sürdürürken, 2018 sonrası sevkiyatlarla ilgili ayrı bir dava süreci de devam ediyor.

YENI ANLAŞMANIN İÇERIĞI

Petrol arzını artırarak fiyatları düşürmek isteyen ABD'nin girişimleri de hattın yeniden açılmasında etkili oldu. Yeni geçici anlaşmaya göre, Kuzey Irak'tan çıkarılan petrolün günlük 50 bin varili KBY'ye bırakılacak, kalanı ise Bağdat'a teslim edilerek Türkiye üzerinden ihraç edilecek. Ayrıca, KBY petrolü SOMO'ya teslim etse de, satışlar Ceyhan limanından bağımsız bir şirket aracılığıyla gerçekleştirilecek. Boru hattının yeniden açılması, memur maaşlarının ödenmesi için kritik olan KBY ekonomisi açısından da büyük önem taşıyordu.