2 Nisan'daki alışveriş boykotunun sonuçları açıklandı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), 19 Mart 2025 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından başlayan alışveriş boykotunun ekonomik etkilerini inceledi. TEPAV uzmanları Gülbin Şahinbeyoğlu ve Merve Dündar tarafından kaleme alınan rapor, sosyal medya üzerinden örgütlenen ve 2 Nisan 2025’te gerçekleşen alışveriş boykotunun dijital ödeme sistemleri üzerindeki etkilerini ele aldı.

Rapor, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından sağlanan iki veri kaynağı olan kredi kartı harcamaları ve Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) verilerini analiz etti. Kredi kartı ve banka kartı verilerinin haftalık olarak yayımlandığı için bu karşılaştırmada haftalık veriler kullanıldı. Ayrıca, FAST işlem verilerinin ise 2 Nisan 2025 tarihindeki işlemlere odaklı bir karşılaştırma olanağı sunduğu belirtildi. Bu analiz, kartlı harcama verileri ile yapılan karşılaştırmaları tamamlayıcı özellikte olarak değerlendirildi.

Raporun sonuç kısmında, kartlı harcamaların istatistiklerinin haftalık bazda yayımlanması nedeniyle 2 Nisan’daki boykot gününe odaklı detaylı bir analiz yapmanın zorluğuna dikkat çekildi. Ayrıca, boykot gününün bayram tatili haftasına denk gelmesi ve senelik gelir vergisi gibi mecburi ödemelerin bulunduğu ayın ilk iş günü olması, karşılaştırmaların sağlıklı yapılmasını engelledi. Bu nedenle, alternatif tarihlerle karşılaştırmalar yapılarak harcama ve transfer grupları bazında değişimler özetlendi.

Raporun bulguları şöyle sıralandı:

• 2 Nisan boykotunu içeren haftada kartlı harcamaların işlem adedi, ilk üç ayın ortalamasının yaklaşık yüzde 10 altındadır. Özellikle market ve alışveriş merkezlerinde bu oran yüzde 12,2’ye kadar çıkmıştır.

• Geçen yılın Ramazan Bayramı haftasına kıyasla kartlı harcamaların işlem adedi, seyahatle ilgili kalemlerde yüksek, diğer harcamalarda ise düşük gerçekleşmiştir.

• FAST transferleri açısından yapılan karşılaştırmalarda, geçen yıl Ramazan Bayramı sonrası ilk iş günüyle kıyaslandığında işlem sayısının yüzde 37,7 oranında azaldığı, elektronik ticaret amaçlı yapılan transferlerde ise bu düşüşün yüzde 58,7’ye ulaştığı görülmüştür.

• Şubat ve Mart aylarının ilk iş günlerine kıyasla da FAST işlemlerinde yüzde 10’dan fazla bir azalma kaydedilmiştir. Elektronik ticaret için yapılan transferlerde ise düşüş daha belirgin olmuştur.

Sonuç olarak, kredi kartı ve banka kartı harcamaları ile FAST transferlerinde gözlemlenen düşüşler, alışveriş boykotunun yalnızca bir sosyal medya kampanyası olmadığını, aynı zamanda ölçülebilir ekonomik etkiler yaratabileceğini ortaya koymuştur.