2 Bin 400 Yıllık Antik Sır Çözüldü: Madenciler Bitki Liflerinden Sandalet Üretmiş!

Araştırmacılar, antik Urium madencilik yerleşiminde yer alan Nuevo Filón Norte 1 kazı alanında dikkat çekici sandaletler ortaya çıkarıldığını açıkladı. Metal eritme fırınlarının temizlenmesi sırasında oluşan kül tabakalarının, normal koşullarda zamanla yok olması beklenen bitki liflerini olağanüstü şekilde koruduğu belirtildi. Aynı kazı alanında ipler, sepetler ve farklı bitki lifi ürünlerinin de gün yüzüne çıkarılması, dönemin günlük yaşamına ilişkin önemli veriler sundu.

AYNI AYAKKABI MODELI YÜZYILLAR BOYUNCA KULLANILDI

Karbon-14 analizleri, incelenen sandaletlerin farklı dönemlerde üretildiğini ortaya koydu. En eski örneklerin MÖ 4. ile 2. yüzyıllar arasına tarihlendiği belirlenirken, diğer sandaletlerin ise MÖ 2.-1. yüzyıllar ile MS 1. yüzyıla ait olduğu tespit edildi. Elde edilen bulgular, Roma egemenliğinin bölgeye ulaşmasının ardından da aynı ayakkabı tasarımının kullanılmaya devam ettiğini gösteriyor.

Araştırmacılara göre bu tasarımın yüzyıllarca değişmeden kalmasının temel sebebi işlevselliği oldu. Engebeli ve sert maden arazisinde çalışan işçilere daha iyi tutuş sağlayan sandaletler, aynı zamanda ayakları taşlı zemine karşı koruyordu. Antik Latin kaynaklarında geçen "solea spartae" adı verilen ayakkabı türünün de bu sandaletlerle ilişkili olduğu düşünülüyor.

GELIŞMIŞ TEKNOLOJIYLE AYRINTILI OLARAK İNCELENDI

Sandaletlerin, Güneybatı İber Yarımadası'nda doğal olarak yetişen dayanıklı esparto otu (Stipa tenacissima) liflerinden örüldüğü belirlendi. Yapılan incelemelerde ustaların tabanın en fazla yük taşıyan bölümlerinde daha kalın örgüler kullandığı, bağlama ve birleştirme noktalarında ise daha ince lifleri tercih ettiği tespit edildi. Bu bulgular, üretimin rastgele değil, ileri düzey teknik bilgi ve ustalıkla gerçekleştirildiğini ortaya koydu.

Bilim insanları, hassas yapıdaki eserleri zarar vermeden inceleyebilmek amacıyla taramalı elektron mikroskobu ve X-ışını mikro bilgisayarlı tomografi yöntemlerinden yararlandı. Analizlerde sandaletlerin topuk ve ön ayak bölümlerinde belirgin aşınmalar tespit edilirken, büyük bölümünde ayağa bağlanan iplerin koptuğu görüldü. Bu durum, ayakkabıların onarılamayacak seviyeye ulaştıktan sonra kullanımdan çıkarıldığını gösteriyor. Araştırma, Pyrenae dergisinde yayımlandı ve Roma dönemi İber Yarımadası'nda bitki liflerinden üretilmiş en kapsamlı ayakkabı koleksiyonlarından birini belgeleyerek antik madencilerin günlük yaşamına ışık tuttu.