1830-1962 sömürge dönemi suç sayıldı: Cezayir’den Fransa’ya tazminat çağrısı

Cezayir Meclisi, Fransa’nın 1830-1962 yılları arasındaki sömürge yönetimini suç sayan ve Paris’ten özür ile tazminat talep eden yasayı oy birliğiyle onayladı. Cezayir Devlet Televizyonu’nun aktardığına göre, yeni yasayla birlikte sömürgeciliğin yüceltilmesi de cezai yaptırım kapsamına alındı. Bu gelişme, Cezayir ile Fransa arasındaki diplomatik gerilimin yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.

YASANIN İÇERİĞİ VE HEDEFLERİ

Yasa metninde, Fransa’nın sömürge döneminde neden olduğu “trajediler” nedeniyle “yasal sorumluluk” taşıdığı vurgulandı. Tam ve adil tazminatın Cezayir devleti ve halkının devredilemez hakkı olduğu belirtildi. Nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik işkence ile kaynakların sistematik yağmalanması sömürge suçları arasında sayıldı.

TARİHLE HESAPLAŞMA

Fransa’nın 1830-1962 yılları arasındaki yönetimi, toplu katliamlar, mecburi sürgünler ve 1954-1962 arasındaki kanlı bağımsızlık savaşıyla sonuçlanmıştı. Cezayir, bu süreçte 1,5 milyon kişinin hayatını kaybettiğini belirtirken, Fransız tarihçiler ölü sayısını ortalama 500 bin olarak veriyor.

KÜLTÜREL MİRAS TALEBİ

Cezayirli milletvekilleri ayrıca, Fransız ordusunun 1830’da Cezayir’i işgal ettikten sonra sökerek Fransa’ya götürdüğü ve bugün Brest kentinde bulunan, “Baba Merzoug” olarak bilinen 16. yüzyıla ait bronz topun iadesini de talep ediyor. Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf, bu sürecin yasal çerçevede yürütülmesinin, herhangi bir “lütuf veya jest” algısını ortadan kaldıracağını söyledi.