10 Kasım 1938: Dolmabahçe’de Türkiye’nin saatleri durdu

9 Kasım’ı 10 Kasım’a bağlayan gece oldukça sancılı geçti. Atatürk’e kısa aralıklarla oksijen verilirken, sabaha doğru boğazındaki hırıltılar azaldı. Şafak sökerken İstanbul, parlak ve güneşli bir sonbahar sabahına hazırlanıyordu; sarayda ise umut ışıkları giderek sönüyordu.

Saat 08.00’de Dr. Mehmet Kâmil Berk ve Dr. Nihat Reşat Belger, Atatürk’e glikozlu serum verdi. Bu sırada yüzünün solduğu görüldü ve "Hiii… hiii…" sesleri duyuldu. Saat 09.00 civarında göğsü hızla inip çıkmaya başladı; Atatürk dünyadaki son beş dakikasına gözleri kapalı giriyordu. Dışarıda ise tüm Türkiye radyo ve basından haber bekliyordu.

ODADA HÜZÜN VE TESELLİ

Atatürk’ün başucunda, Dr. Berk elindeki pamukla ağzına su verirken gözyaşları bıyıklarını ıslatıyordu. Operatör Mim Kemal Öke’ye başını yaslayıp hıçkırıklar içinde kalıyordu. Ayakucunda Prof. Dr. Süreyya Hidayet Serter ile Dr. Abravaya Marmaralı, taban reflekslerini kontrol ediyordu. Prof. Dr. Akil Muhtar Özden ise odada telaşlı adımlarla dolaşıyor, sürekli "Aman yarabbi…" diye mırıldanıyordu.

Muhafız Komutanı İsmail Hakkı Tekçe ve Genel Sekreter Hasan Rıza Soyak, yatağın yanında ayakta bekleyerek son saygılarını sunuyordu. Hizmetliler Mehmet Mete, Rıdvan Gurari ve Rıza Tığlı ile Binbir Hanım bir köşede büzüşmüş, Kılıç Ali ise ellerini kavuşturmuştu. Kılıç Ali, "Büyük Atatürk gözümüzün önünde fani hayata veda ediyor, kimsenin elinden bir şey gelmiyor" sözleriyle o anın çaresizliğini dile getirdi.

09.05’TE TARİHİN AKIŞI DEĞİŞTİ

Saat 09.05’i geçtiğinde Atatürk, gök mavisi gözlerini son kez açtı ve sert bir hareketle başını çevirdi. Hasan Rıza Soyak, gözyaşlarını tutamayarak elini öptü; Muhafız Komutanı Tekçe de aynı şekilde tepki gösterdi. Prof. Dr. Mim Kemal Öke, Atatürk’ün gözlerini kapattı ve Dr. Kâmil Berk çeneyi beyaz bir mendille bağladı.

SALİH BOZOK’UN YAS DOLU ANI

Atatürk’ün yaveri Salih Bozok, doktorlar odadan çıktığında sarayın merdivenlerinden aşağı koştu. Alt katta bulduğu bir odaya dalıp kapıyı kapattı. Kısa süre sonra silah sesi duyuldu; Bozok, kalbine sıktığı kurşunla devrilmişti. Saray içindeki trajedi, hem ulusal hem de kişisel boyutta derin bir yas bıraktı.